پشت پرده استارتاپ مرموز AMI Labs، جمعی از نخبگان جدا شده از آزمایشگاه FAIR شرکت متا و شاگردان ارشد یان لکان (Yann LeCun) قرار دارند. هدف آنها پیادهسازی تجاری تئوری “مدلهای جهانی” (World Models) و عبور از محدودیتهای مدلهای زبانی فعلی مثل GPT است.
خیزش علیه دیکتاتوری واژهها
اگر پیگیر اخبار هوش مصنوعی امروز باشید، حتماً میدانید که یان لکان (دانشمند ارشد هوش مصنوعی متا) یکی از بزرگترین منتقدان LLMهاست. او معتقد است مدلهایی که فقط “کلمه بعدی” را پیشبینی میکنند، هرگز به هوش واقعی نمیرسند. حالا طبق گزارشهای رسیده به سایت خبری هوش روز، استارتاپ AMI Labs دقیقاً برای اثبات همین نظریه متولد شده است.
این تیم که ترکیبی از مهندسان سابق متا و پژوهشگران دانشگاه نیویورک (NYU) است، قصد دارد معماری JEPA (Joint Embedding Predictive Architecture) را که لکان سالهاست درباره آن صحبت میکند، به یک محصول واقعی تبدیل کند.
تحلیل آرمان فاضلی: چرا AMI Labs مهم است؟
به عنوان خبرنگار فناوری که سالهاست جدالهای توییتری یان لکان را دنبال میکنم، ظهور AMI Labs برایم قابل پیشبینی بود. لکان همیشه میگفت: «هوش مصنوعی باید فیزیک جهان را بفهمد، نه فقط زبان انسان را.»
نظر شخصی من این است که AMI Labs حلقه گمشده بین “تئوریهای آکادمیک لکان” و “بازار تجاری” است. در حالی که OpenAI و گوگل مشغول بزرگتر کردن چتباتها هستند، تیم پشت AMI Labs در حال ساخت هوشی است که میتواند “برنامهریزی” کند، علت و معلول را بفهمد و در دنیای واقعی (نه فقط متن) تصمیم بگیرد.
جدول: تفاوت رویکرد AMI Labs با رقبا (OpenAI/Google)
برای درک اینکه چرا این استارتاپ میتواند بازی را تغییر دهد، نگاهی به جدول زیر که در واحد فنی سایت اخبار هوش مصنوعی هوش روز تهیه شده بیندازید:
| ویژگی | مدلهای فعلی (GPT/Gemini) | رویکرد AMI Labs (World Models) |
|---|---|---|
| روش یادگیری | خواندن تریلیونها کلمه متن | مشاهده و درک ویدیو و محیط |
| هدف اصلی | پیشبینی کلمه بعدی | پیشبینی وضعیت آینده جهان |
| نقطه ضعف | توهم (Hallucination) | عدم درک فیزیک اشیاء |
| کارایی | عالی در تولید محتوا | عالی در استدلال و رباتیک |
یان لکان بارها تاکید کرده است: «حیوانات باهوشتر از پیشرفتهترین LLMهای ما هستند، چون آنها “مدل جهانی” دارند. اگر میخواهیم به هوش سطح انسان برسیم، باید از معماریهایی استفاده کنیم که جهان را شبیهسازی کنند، نه اینکه فقط متن را حفظ کنند.»
چه کسانی سرمایهگذار هستند؟
هرچند لیست دقیق بنیانگذاران هنوز در هالهای از ابهام (Stealth Mode) است، اما ردپای سرمایهگذاران جسور که به دنبال “نسل بعدی AI” هستند، دیده میشود. شایعات در سیلیکون ولی حاکی از آن است که AMI Labs به دنبال جذب سرمایهای سنگین برای ساخت زیرساختهای محاسباتی متفاوت از GPUهای معمول است.
پایان عصر چتباتها؟
در سایت اخبار هوش مصنوعی هوش روز، ما معتقدیم AMI Labs نماینده موج سوم هوش مصنوعی است. موج اول تشخیص تصویر بود، موج دوم (فعلی) تولید متن و تصویر است، و موج سوم “هوش فیزیکی و استدلالی” خواهد بود.
اگر AMI Labs موفق شود معماری مورد نظر یان لکان را تجاری کند، ممکن است تا سال ۲۰۲۶ شاهد هوش مصنوعیهایی باشیم که دیگر اشتباهات احمقانه نمیکنند و واقعاً “میفهمند”.
برای اینکه اولین نفری باشید که از رونمایی رسمی محصولات این استارتاپ باخبر میشوید، سایت اخبار هوش مصنوعی ما را دنبال کنید.
سوالات متداول
هدف آنها ساخت «مدلهای جهانی» (World Models) است که برخلاف چتباتها، فیزیک و روابط علت و معلولی جهان را درک کرده و قابلیت استدلال دارند.
یان لکان مستقیماً بنیانگذار نیست، اما تئوریهای علمی او (مانند معماری JEPA) پایه و اساس فناوری این استارتاپ را تشکیل میدهند.
مدلهای فعلی فقط «کلمه بعدی» را پیشبینی میکنند، اما مدلهای AMI Labs تلاش میکنند «وضعیت آینده جهان» را شبیهسازی و پیشبینی کنند.
تیم موسس AMI Labs متشکل از محققان برجسته و جدا شده از آزمایشگاه هوش مصنوعی متا (FAIR) و دانشگاه نیویورک است.
